[vc_row][vc_column][vc_empty_space height=”30px”][vc_custom_heading text=”Franciszek Lepich. Fotograf” font_container=”tag:h2|text_align:center” use_theme_fonts=”yes” css=”.vc_custom_1629751198993{border-bottom-width: 1px !important;padding-bottom: 10px !important;}”][vc_empty_space height=”30px”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text]<\/p>\n
Chwila, w kt\u00f3rej ludzie pozowali Mu do zdj\u0119\u0107, by\u0142a dla nich wa\u017cna, nawet bardzo wa\u017cna. Ustawiali si\u0119 wtedy tak, jak On sobie \u017cyczy\u0142, ubrawszy si\u0119 wcze\u015bniej od\u015bwi\u0119tnie, bo nie zdarza\u0142o si\u0119 to przecie\u017c codzienne. Przybierali powa\u017cny wyraz twarzy, bo w tak podnios\u0142ym momencie u\u015bmiech wydawa\u0142 si\u0119 czym\u015b niew\u0142a\u015bciwym. Na dany znak zamierali w bezruchu i trwali tak przez chwil\u0119, by dokona\u0142 si\u0119 zapis ich wygl\u0105du w okre\u015blonym dniu okre\u015blonego roku o okre\u015blonej godzinie.\u00a0<\/span><\/p>\n Wszyscy oni \u017cywili przekonanie, \u017ce fotografia ma w sobie co\u015b magicznego i jest tworem po cz\u0119\u015bci mitycznym i alchemicznym, a w swych podwalinach jest r\u00f3wnie\u017c emanacj\u0105 \u015bwiat\u0142a. To, co widzialne, ujawnia si\u0119 na jej powierzchni, tworz\u0105c obraz o wizualnej mocy i fotogeniczno\u015bci orygina\u0142u, czyli w tym konkretnym przypadku \u2013 odbicie codziennej niezwyk\u0142o\u015bci zwyk\u0142ych ludzi w zastygni\u0119ciu ich postaci na fotografii.\u00a0<\/span><\/p>\n Dostojne pozy i wyraz twarzy, z kt\u00f3rego nie da si\u0119 odczyta\u0107 jakichkolwiek emocji, budz\u0105 dzisiaj zaciekawienie ich wizualno\u015bci\u0105. Objawiaj\u0105 si\u0119 z si\u0142\u0105 podobn\u0105 tej, z jak\u0105 oddzia\u0142uj\u0105 oblicza uwiecznione na pierwszych historycznie obrazach fotograficznych, opisywanych przez Waltera Benjamina w jego Ma\u0142ej historii fotografii<\/i> w taki oto spos\u00f3b: \u201epocz\u0105tkowo nie \u015bmiano d\u0142u\u017cej przypatrywa\u0107 si\u0119 wykonanym […] zdj\u0119ciom. Wyrazisto\u015b\u0107 […] ludzi wzbudza\u0142a l\u0119k; patrz\u0105cy na nie mia\u0142 wra\u017cenie, \u017ce te ma\u0142e drobniutkie twarze na zdj\u0119ciu mog\u0105 cz\u0142owieka nawet widzie\u0107, tak osza\u0142amiaj\u0105co oddzia\u0142ywa\u0142a na ka\u017cdego niespotykana dotychczas sugestywno\u015b\u0107 pierwszych dagerotyp\u00f3w i ich niespotykana wierno\u015b\u0107 wobec natury\u201d (cyt. za: \u201eObscura. Biuletyn FASF\u201d 1984, nr 22, s.\u00a035).\u00a0<\/span><\/p>\n [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”389″ img_size=”full” alignment=”center” style=”vc_box_rounded”][vc_column_text]<\/p>\n Franciszek Lepich. Kolonia Jasiona (niem. Jeschona), lata 30. XX w.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]<\/p>\n Technika fotograficzna, kt\u00f3r\u0105 On si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0142, nie pozwala\u0142a na to, by wizerunki modeli by\u0142y zapisem chwili, ale sprzyja\u0142a temu, by modele do tej chwili przenikali \u2013 w trakcie ekspozycji niejako wrastali w obraz na sta\u0142e. Dlatego na dawnych zdj\u0119ciach wszystko wydaje si\u0119 nastawione na trwanie. Zreszt\u0105 w przesz\u0142o\u015bci wszystko robiono tak, by mog\u0142o przetrwa\u0107 jak najd\u0142u\u017cej. Synteza wyrazu wymuszona bezruchem modela jest opr\u00f3cz prostoty tym, co przede wszystkim decyduje o tym, \u017ce Jego zdj\u0119cia przykuwaj\u0105 uwag\u0119.<\/p>\n Jako miejscowy fotograf zawsze by\u0142 gotowy do \u015bwiadczenia swoich us\u0142ug. Mocowa\u0142 wtedy sw\u00f3j sporej wielko\u015bci aparat mieszkowy na drewnianym lub metalowym statywie. To, co znajdowa\u0142o si\u0119 przed obiektywem, ogl\u0105da\u0142 na ciemnej mat\u00f3wce, czyli specjalnej szybce s\u0142u\u017c\u0105cej do kadrowania i ustawienia ostro\u015bci obrazu. Obraz ten widzia\u0142 w odbiciu lustrzanym odwr\u00f3conym do g\u00f3ry nogami. \u017beby lepiej oceni\u0107 kadr, nakrywa\u0142 si\u0119 wraz z aparatem p\u0142acht\u0105, chroni\u0105c ciemny obraz przed jasno\u015bci\u0105 dnia. W wyodr\u0119bnionym w taki spos\u00f3b ma\u0142ym i dusznym \u015bwiecie wybiera\u0142 w\u0142a\u015bciwy kadr i precyzyjnie ustawia\u0142 ostro\u015b\u0107. \u015awiat\u0142o m\u00f3g\u0142 mierzy\u0107 prostym \u015bwiat\u0142omierzem lub korzysta\u0142 w tym celu z tabeli na\u015bwietle\u0144. Po ustawieniu ostro\u015bci wyjmowa\u0142 z aparatu mat\u00f3wk\u0119 i wk\u0142ada\u0142 metalow\u0105 kaset\u0119 z negatywem \u2013 w tamtych czasach by\u0142a nim szklana p\u0142ytka pokryta \u015bwiat\u0142oczu\u0142\u0105 emulsj\u0105. Mia\u0142 kilka lub kilkana\u015bcie takich p\u0142ytek \u2013 by\u0142 to materia\u0142 drogi, wi\u0119c trzeba by\u0142o go szanowa\u0107. Umieszcza\u0142 je w kasetach pojedynczo w zaciemnionym pomieszczeniu. Po odsuni\u0119ciu szyberka, czyli zasuwy, kt\u00f3ra zas\u0142ania\u0142a \u015bwiat\u0142oczu\u0142y materia\u0142, uruchamia\u0142 w\u0119\u017cykiem spustowym migawk\u0119 i zapisywa\u0142 w u\u0142amku sekundy \u015bwiat znajduj\u0105cy si\u0119 przed obiektywem aparatu. Mo\u017cna wyobrazi\u0107 sobie jego ciemni\u0119, kt\u00f3r\u0105 urz\u0105dzi\u0142 w jakiej\u015b kom\u00f3rce w swoim domu, lub jaki\u015b pok\u00f3j, gdzie po zas\u0142oni\u0119ciu okien kopiowa\u0142 wykonane przez siebie zdj\u0119cia. Poniewa\u017c by\u0142a to czynno\u015b\u0107 wykorzystuj\u0105ca ma\u0142o jeszcze w\u00f3wczas znane og\u00f3\u0142owi zjawiska z pogranicza fizyki i chemii, m\u00f3g\u0142 zrodzi\u0107 si\u0119 mit o alchemicznej stronie fotografii.<\/p>\n Pan Fotograf. Mimo \u017ce amator, to jednak bardzo wa\u017cny kto\u015b w tej wsi i jej okolicach. Zreszt\u0105 nie tylko tam, ale wsz\u0119dzie, gdzie od czasu do czasu udziela\u0142 si\u0119 w roli obwo\u017anego fotografa, bo robi\u0142 co\u015b niezwykle wa\u017cnego.<\/p>\n Przychodzili do niego, gdy w ich \u017cyciu dzia\u0142o si\u0119 co\u015b istotnego, wi\u0119c ich fotografowa\u0142 \u2013 w dniu pierwszych urodzin, gdy jako niemowl\u0119ta dzielnie siedzieli na poduszce, p\u00f3\u017aniej w spacerowym w\u00f3zku, a gdy nauczyli si\u0119 ju\u017c sta\u0107 i chodzi\u0107, to przy krze\u015ble, przy zabawce, z rodze\u0144stwem, potem z tyt\u0105, kt\u00f3ra oznacza\u0142a pocz\u0105tek okresu szkolnej edukacji, nast\u0119pnie z okazji komunii, w trakcie zabawy czy uprawiania sportu, przy pracy, w ogrodzie, przy domu, z okazji \u015blubu, na przepustce z wojska. Zdarza\u0142o si\u0119 te\u017c czasem, \u017ce zapisywa\u0142 wygl\u0105d zmar\u0142ego le\u017c\u0105cego w trumnie. S\u0142owem, rejestrowa\u0142 cykl ludzkiego \u017cycia od narodzin a\u017c po \u015bmier\u0107.<\/p>\n Jego odkryte niedawno negatywy \u2013 jedne zachowane w znakomitym stanie, inne naznaczone uszkodzeniami warstwy \u015bwiat\u0142oczu\u0142ej \u2013 bez w\u0105tpienia stanowi\u0105 substytut pami\u0119ci. Tworz\u0105 bowiem zbi\u00f3r, kt\u00f3ry pozwala ujrze\u0107 to, co niewidzialne \u2013 nieistniej\u0105cy ju\u017c, bo nale\u017c\u0105cy do przesz\u0142o\u015bci \u015bwiat. \u015awiat ten przedziera si\u0119 do nas poprzez oczywist\u0105 tera\u017aniejsz\u0105 widzialno\u015b\u0107 \u017cyj\u0105cych w nim postaci. To, co daje si\u0119 dostrzec w tym \u015bwiecie, przeradza si\u0119 w si\u0142\u0119 sprawcz\u0105 samej fotografii i ma du\u017ce znaczenie dzi\u0119ki swej kompletno\u015bci. Dlatego na tle odnajdywanych od czasu do czasu innych zbior\u00f3w negatyw\u00f3w lub odbitek fotograficznych ten zbi\u00f3r jawi si\u0119 wyj\u0105tkowy. Jego warto\u015b\u0107 historyczna, wynikaj\u0105ca z rozmachu i d\u0142ugotrwa\u0142o\u015bci procesu kompletnego zapisu \u015bwiata Franciszka Lepicha \u2013 ma\u0142ej ojczyzny czy raczej heimatu \u2013 przeplata si\u0119 z warto\u015bci\u0105 artystyczn\u0105. Zapis surowo\u015bci tego \u015bwiata, specyficznych, bo niedzisiejszych rys\u00f3w twarzy, brak retuszu zbli\u017caj\u0105cy ten materia\u0142 do prawdy, r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 postaci, mimo niewielkiego terytorium, pozwalaj\u0105 doszukiwa\u0107 si\u0119 analogii mi\u0119dzy tym zbiorem a cyklem zdj\u0119\u0107 Augusta Sandera, zatytu\u0142owanym Ludzie XX wieku<\/i>. Tym, co zbli\u017ca do siebie te dzie\u0142a, jest podobnie ch\u0142odne, dokumentalne podej\u015bcie i dok\u0142adny zapis warunk\u00f3w i miejsca, w kt\u00f3rym \u017cyli ich autorzy. Sander w tek\u015bcie powsta\u0142ym z okazji otwarcia swojej wystawy w 1927 roku stwierdzi\u0142: \u201eBy zobaczy\u0107 prawd\u0119, musimy umie\u0107 j\u0105 znie\u015b\u0107, a przede wszystkim winni\u015bmy przekaza\u0107 j\u0105 naszym bli\u017anim i potomnym, bez wzgl\u0119du na to, czy dzia\u0142a ona na nasz\u0105 korzy\u015b\u0107 czy nie\u201d (August Sander \u2013 okrutna prawda fotografii. Ludzie XX w<\/i>., film dok., re\u017c. R. Holzemer, BR, Arte 2002, t\u0142umaczenie w\u0142asne). S\u0142owa te niew\u0105tpliwie mo\u017cna odnosi\u0107 r\u00f3wnie\u017c do prac Lepicha.<\/p>\n Jego ulubionym t\u0142em do fotografowania by\u0142y chyba wrota stodo\u0142y z ma\u0142o widocznym, nierozpraszaj\u0105cym wzroku wzorem pionowych desek. Nast\u0119pne w kolejno\u015bci by\u0142y drzwi wej\u015bciowe do domu z wyra\u017anym podzia\u0142em p\u0142ycin, a tak\u017ce obro\u015bni\u0119ty dzikim winem ganek, ogr\u00f3d, \u015bciana, ziele\u0144 \u015bwierk\u00f3w. Do swoich fotografii wybiera\u0142 t\u0142o, kt\u00f3re by\u0142o mu najbli\u017csze \u2013 zwyk\u0142e, znane i w\u0142asne \u2013 jak ca\u0142y przedstawiony na nich \u015bwiat. \u017beby to t\u0142o na zdj\u0119ciu by\u0142o \u0142adniejsze, czasami rozwiesza\u0142 za swoimi modelami nakrycie na \u0142\u00f3\u017cko. Okre\u015blenie \u201emodel\u201d nie jest tu w\u0142a\u015bciwe \u2013 to przecie\u017c byli jego s\u0105siedzi, klienci, zleceniodawcy. On z zawodu by\u0142 stolarzem i ko\u0142odziejem, dlatego wyposa\u017cenie swojej ciemni wykona\u0142 sam. Uprawiaj\u0105c sw\u00f3j fach, s\u0142u\u017cy\u0142 innym. Podobnie by\u0142o z Jego pasj\u0105 rejestracji \u015bwiata i ludzi na fotografii.<\/p>\n Rejestrowanie nie by\u0142o przedstawianiem wygl\u0105du. Mo\u017ce by\u0142o wychwytywaniem? Czy lustro mo\u017ce wygl\u0105d odtwarza\u0107? Ono potrafi \u201eodbiera\u0107\u201d i \u201eoddawa\u0107\u201d obrazy, lecz nie jest w stanie ich uchwyci\u0107 i zatrzyma\u0107. Zdolno\u015b\u0107 t\u0119 ma fotografia \u2013 swoisty konglomerat osi\u0105gni\u0119\u0107 fizyki, chemii i in\u017cynierii \u2013 tote\u017c od pocz\u0105tku jej istnienia wychwalano j\u0105 jako wynalazek, kt\u00f3ry pozwala\u0142a na uwiecznienie, na zatrzymanie w niezmienno\u015bci.<\/p>\n Ludzie od pokole\u0144 funkcjonuj\u0105 w tym samym powtarzalnym rytmie \u017cycia, w trudzie i znoju. Patrz\u0105c na bohater\u00f3w Jego fotografii, zauwa\u017camy jednak, \u017ce nale\u017c\u0105 oni do innego, minionego ju\u017c \u015bwiata, w kt\u00f3rym ludziom wystarcza\u0142o do \u017cycia znacznie mniej ni\u017c obecnie i w kt\u00f3rym znacznie mniej od \u017cycia oczekiwano.<\/p>\n Przygl\u0105dam si\u0119 ich twarzom, zastanawiam si\u0119, kim byli i co robili, patrz\u0119 na ich staromodne ubrania. \u015aledz\u0105 mnie ich oczy wpatrzone najcz\u0119\u015bciej w szklane oko obiektywu. Wielu fotograf\u00f3w ustawia\u0142o swoich modeli naprzeciw obiektywu aparatu fotograficznego. Mimo takiej konwencji oczy tych os\u00f3b wci\u0105\u017c przypominaj\u0105 nam o granicy przestrzeni i o czasie, kt\u00f3ry nas od nich dzieli. Przygl\u0105danie si\u0119 fotografii opr\u00f3cz tego, \u017ce pozwala pozna\u0107 to, co zosta\u0142o przedstawione, daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zetkni\u0119cia si\u0119 ze spojrzeniem fotografa \u2013 to w\u0142a\u015bnie jego miejsce zajmujemy i z tego miejsca odkrywamy prywatne \u015bwiaty os\u00f3b fotografowanych, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na obraz \u015bl\u0105skiej, podopolskiej wsi, obejmuj\u0105cy pe\u0142ny cykl \u017cycia jej mieszka\u0144c\u00f3w. Franzisce Schulz, Marcie Bombie, Georgowi Post, Annie Mandalce i wielu innym zrobi\u0142 zdj\u0119cia, \u017ceby ca\u0142kiem nie znikn\u0119li, \u017ceby mogli w innej formie wci\u0105\u017c trwa\u0107.<\/p>\n Franciszek Lepich nie pozwoli\u0142 ludziom ze swojego otoczenia rozp\u0142yn\u0105\u0107 si\u0119 w niepami\u0119ci i odej\u015b\u0107 w niebyt. Pozostawi\u0142 dziedzictwo, kt\u00f3re ten lokalny przedwojenny \u015bwiat ocali\u0142o. Mo\u017cemy ten \u015bwiat zobaczy\u0107 \u2013 wystarczy niewielki wysi\u0142ek, a nasza wyobra\u017ania wype\u0142ni go \u017cyciem. Fotografie i negatywy Lepicha przypominaj\u0105, sk\u0105d jeste\u015bmy. Tylko one mobilizuj\u0105 nas do tego, by\u015bmy o tym nie zapomnieli. Maj\u0105 swoj\u0105 materialn\u0105 form\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna zobaczy\u0107 i dotkn\u0105\u0107, a to, \u017ce co\u015b jest dotykalne, daje nam pewno\u015b\u0107 i wiar\u0119, \u017ce poczuciu przemijalno\u015bci mo\u017cna zaradzi\u0107 fotografi\u0105.<\/p>\n prof. dr hab. Marek Szyryk<\/em> [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_empty_space height=”100px”][vc_single_image image=”496″ img_size=”full” alignment=”center”][vc_column_text]<\/p>\n Dofinansowano ze \u015brodk\u00f3w Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodz\u0105cych z Funduszu Promocji Kultury – Pa\u0144stwowego Funduszu Celowego [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column][vc_empty_space height=”30px”][vc_custom_heading text=”Franciszek Lepich. Fotograf” font_container=”tag:h2|text_align:center” use_theme_fonts=”yes” css=”.vc_custom_1629751198993{border-bottom-width: 1px !important;padding-bottom: 10px !important;}”][vc_empty_space height=”30px”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text] Chwila, w kt\u00f3rej ludzie pozowali Mu do zdj\u0119\u0107, by\u0142a dla nich wa\u017cna, nawet bardzo wa\u017cna. Ustawiali si\u0119 wtedy tak, jak On sobie \u017cyczy\u0142, ubrawszy si\u0119 wcze\u015bniej od\u015bwi\u0119tnie, bo nie zdarza\u0142o si\u0119 to przecie\u017c codzienne. Przybierali powa\u017cny wyraz twarzy, bo w tak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":7,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/franciszeklepich.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/253"}],"collection":[{"href":"https:\/\/franciszeklepich.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/franciszeklepich.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/franciszeklepich.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/franciszeklepich.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=253"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/franciszeklepich.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/253\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":719,"href":"https:\/\/franciszeklepich.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/253\/revisions\/719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/franciszeklepich.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nPa\u0144stwowa Wy\u017csza Szko\u0142a Filmowa, Telewizyjna i Teatralna w \u0141odzi<\/em><\/p>\n
\ni ze \u015brodk\u00f3w Samorz\u0105du Wojew\u00f3dztwa Opolskiego<\/span><\/p>\n